Actie! Neem of geef een proefabonnement 27,95

Actie!
Neem of geef een proefabonnement voor 27,95

Het Kaagschip

Drie eeuwen lang overal inzetbaar

Dit artikel is gepubliceerd in

Overal in de Lage Landen kwam je kagen tegen, maar vooral in het Zuiderzeegebied en Holland. De kaag was veelzijdig, handelbaar en had een geringe diepgang. Als vrachtschip en lichter werden ze veel gebruikt, maar ook in de beurtvaart met passagiers. Je ziet ze terug op veel zeventiende- en achttiende-eeuwse schilderijen.

Ze waren een vast onderdeel van het maritieme landschap, alledaags en zonder allure. Een nuchter schip dat zijn schipper een goede boterham opleverde, niks meer en niks minder. Omdat ze zo’n vanzelfsprekend deel waren van onze havens, vaarten en de Zuiderzee, konden de schilders van de maritieme wereld niet om de kaag heen. Dat zie je bijvoorbeeld aan dit schilderij van de Vecht bij kasteel Nijenrode. Naast de kaag zien we een spiegeljacht afgemeerd bij het kasteel en een trekschuit links. Vanwege de luwte wordt de kaag voorbij een paar bomen geboomd, want het hoge sprietzeil vangt onvoldoende wind om het vaartuig vaart te geven, het ligt vrijwel stil.

Bescheiden
De herkomst van het scheepstype kaag is mistig. In de jaren zeventig van de zestiende eeuw wordt het voor het eerst genoemd. Sommige historici wijzen naar de kogge als voorloper en daar is wel wat voor te zeggen, immers de vlakke bodem en de rechte, vallende stevens tonen verwantschap met de vorm van koggeschepen. De zijden sloten onder een hoek aan op het vlak. Het waren dus typische platbodems met als voornaamste eigenschappen een geringe diepgang en de mogelijkheid om droog te vallen. Dat maakte kagen geschikt voor vrijwel alle Nederlandse wateren. Nicolaes Witsen geeft in zijn beroemde boek Aeloude en hedendaegsche Scheepsbouw en Bestier uit 1671 een bestek van een kaag. Het door hem gemeten schip is 47 (Amsterdamse) voet lang, 12 voet wijd en 4 voet en twee duim hol, een scheepje van bescheiden afmetingen (13,30 x 3,40 x 1,64 m).

Benieuwd naar de rest van het verhaal?

Spiegel der Zeilvaart 03/2024

spiegel der Zeilvaart 03/2024

Bestel en lees verder ›

© Spiegel der Zeilvaart 2021 | Privacybeleid | Voorwaarden | KVK: 56569599 | BTW: NL001796638837 | Bank: NL54RABO 0326 3406 45

Ontwerp en onderhoud door MKB Watersport