Bij wie kun je beter terecht voor de stand van zaken binnen het skûtsjesilen dan bij een radioverslaggever die de hele zomer het SKS-circus achterna reist? Dus maakten we een afspraak met Gjalt de Jong om hem eind april te spreken over het SKS-skûtsjesilen. Dat bleek onverwacht een actueel moment. Gjalt had namelijk twee dagen eerder van Omrop Fryslân vernomen dat er geen prijs meer werd gesteld op zijn diensten. Dat maakte hem behoorlijk boos, vooral omdat hij geen goede reden kreeg te horen. Maar, zoals het een goede Fries betaamt: afspraak is afspraak. Zeker als hij kan praten over één van zijn passies: het skûtsjesilen, waarin dit jaar iets gewijzigd is.
‘Om de onderlinge verschillen tussen de skûtsjes kleiner te maken, telt in de nieuwe formule ook het gewicht en de weerstand mee. Sommige skûtsjes moeten nu meer gewicht aan boord nemen, andere moeten zeiloppervlak inleveren en enkele mogen meer zeil voeren, want dat zijn al zware schepen. Niet alle schippers konden zich vinden in de veranderingen en sommigen zeggen zelfs dat het er nu oneerlijker op wordt,’ aldus De Jong. ‘In de wandelgangen hoorde ik al zeggen dat Grou, dat er zeil bij krijgt, de komende vijf jaar fluitend het klassement zou gaan winnen.’
Kaarten opnieuw geschud
Douwe Albertsz. Visser, sinds 2005 schipper van het skûtsje It Doarp Grou kijkt daar toch anders tegenaan. ‘In de afgelopen twintig jaar hebben we acht keer het klassement gewonnen en vorig jaar waren we vierde. Ons tuig was met drie jaar oud aan het eind van zijn levensduur, maar nog wel geschikt voor weinig wind. Maar vorig jaar hadden we slechts drie wedstrijden met weinig wind. Normaal heb je in een kampioenschap zo’n drie wedstrijden met harde wind en vorig jaar was dat precies andersom.’
Grou krijgt er nu 1,3 m2 zeil bij en mag in totaal 173,9 m2 zeil gaan voeren. ‘Ook Heerenveen en Joure, de nummer één en drie van vorig seizoen, mogen meer zeil voeren,’ zegt Douwe. ‘Door de nieuwe formule zijn de kaarten opnieuw geschud en beginnen we weer van voren af aan. Wij moeten er net zo hard voor werken als de rest. Je kunt het ook anders bekijken: wanneer de formulemakers hun werk goed hebben gedaan, dan zijn de skûtsjes nu meer aan elkaar gewaagd en zal de strijd eerlijker zijn.’
Poen of prestaties
Zo’n twintigjaar geleden al waarschuwde Ale Zwerver, toenmalig skûtsjeschipper van Lemmer, iedereen: ‘Skûtsjesilen is ontstaan uit armoede, maar gaat ten onder aan weelde.’ En ja, het SKS-skûtsjesilen wordt steeds duurder. Schepen worden verlengd, geknikt, ontknikt, en krijgen de beschikking over peperdure geprofileerde zwaarden. En al die nieuwe zeilen zijn ook niet gratis. ‘De vraag is of degene met het meeste geld kampioen gaat worden of dat het beste team er met de eer vandoor gaat,’ meent Gjalt de Jonge, die het SKS-circuit de afgelopen twaalf jaar van zeer nabij volgde. ‘Kun je de winst kopen met het beste materiaal of gaat de winst naar de bemanning die er het hardst voor traint? Ik zou willen dat de beste bemanning, die zowel fysiek als tussen de oren het best is toegerust, het kampioenschap binnenhaalt.’
